Kabuklu meyve ve sebzeler, pestisit kalıntılarının en yoğun bulunduğu gıda grubudur. Bu ürünlerin kabuğu, bitkinin dış ortamla ilk temas noktası olduğu için pestisitler genellikle burada birikir. Ancak bazı pestisit türleri kabuğun altına, hatta meyvenin özsuyuna kadar nüfuz edebilir. Bu durum, hem doğrudan tüketimde hem de depolama ve hazırlama sırasında bulaşma riskini artırır.
1. Pestisitlerin Kabukta Tutunma Mekanizması
Pestisitler, uygulama sırasında kabuğa farklı şekillerde tutunur. Bu tutunma mekanizmaları arasında mum tabakasına adsorpsiyon, lipofilik bağlanma ve kutikula geçirgenliği bulunur. Özellikle elma, armut, salatalık, biber ve üzüm gibi yüksek mum içeren ürünlerde kalıntılar daha kalıcıdır.
2. Kabuklu Ürünlerde Kalıntı Yoğunluğu
Bilimsel araştırmalara göre kabuklu ürünlerde pestisit kalıntı yoğunluğu, kabuksuz örneklere göre 5–10 kat daha fazladır. Örneğin elmada kalıntıların %75–95’i kabukta, yalnızca %5–25’i özsuda tespit edilmiştir. Narenciye, üzüm ve salatalık gibi kabuklu ürünlerde bu oranlar benzer seviyelerdedir.
3. Kabuktan Diğer Ürünlere Bulaşma (Cross-Contamination)
Kabuklu ürünlerde pestisit bulaşı yalnızca o ürünle sınırlı kalmaz. Hazırlama, depolama veya yıkama sırasında pestisit kalıntıları diğer gıdalara geçebilir. Aynı bıçak, kesme tahtası veya yıkama suyu kullanıldığında bulaş riski artar.
4. Kabuklu Ürünlerde Bulaşmayı Artıran Faktörler
• Yüksek yağ veya mum içeriği: Pestisit bağlanmasını artırır.
• Yetersiz yıkama süresi: Kalıntılar uzaklaşmaz.
• Aynı yıkama suyunun birden fazla ürün için kullanılması: Çapraz bulaş oluşur. Bu nedenle spreyle temizliği öneriyoruz. The Vixi ile yıkama suyu kullanılmaz. Doğrudan ürünlerin üzerine püskürtülür.
• Kapalı kapta depolama: Uçucu pestisitlerin difüzyonuyla diğer ürünlere geçiş olabilir. (Tezgahlarda, manav ve marketlerde organik gıda ile diğer tarım ilaçlı ürünler etkileşime geçebilir. Ürün organik olsa dahi taşıma sistemleri, tezgahlar vs. nedeniyle bulaş riski sofraya gelene kadar yeniden oluşabilir)
5. Bilimsel Bulgular
• U.S. FDA (2020): Elmalarda pestisitlerin %85’i kabukta, %15’i iç dokuda; depolama sonrası oran %25’e çıkabiliyor.
• EFSA (2021): Narenciyelerde pestisitlerin %10’u soyulsa bile meyveye geçebiliyor.
• FAO/WHO Codex (2019): Lipofilik pestisitler, kabuk soyulsa bile diğer gıdalara bulaşabiliyor.
6. The Vixi’nin Etkisi
The Vixi Meyve Sebze Temizleme Solüsyonu, kabuk yüzeyindeki lipofilik pestisitleri çözebilen doğal bir formülasyona sahiptir. İçeriğinde bulunan desil glikozit, sitrik asit ve trisodyum sitrat kombinasyonu; mum tabakasını parçalar, pestisit filmini kırar ve kalıntıların suyla uzaklaştırılmasını sağlar.
7. Özet Tablo
• Pestisit yoğunluğu kabukta 5 ila 10 kat arası daha fazladır.
• Kabuk soyulsa bile sistemik pestisitler iç dokuya geçebilir.
• Sirke ve karbonat etkisizdir; yağ ve mum tabakasını çözemez.
• The Vixi, yüzey aktif madde ve asit sistemiyle kabuktaki pestisitleri, kiri ve diğer kalıntıları etkili biçimde çözer.
8. Sonuç
Kabuklu meyve ve sebzelerde pestisit bulaş riski oldukça yüksektir. Bu ürünler yalnızca su, sirke veya karbonatla yıkandığında pestisitlerin büyük bölümü kabukta kalır. The Vixi gibi bitkisel yüzey aktif madde içeren doğal temizlik solüsyonları, kabuk yüzeyindeki film tabakasını çözerek pestisitlerin suyla birlikte güvenle uzaklaştırılmasını sağlar ve çapraz bulaş riskini önemli ölçüde azaltır.
Kaynakça – Pestisit Kalıntıları, Kabuk Analizi ve Temizlik Etkinliği Bilimsel Araştırmalar
He, F., Wang, H., Liu, D., Lin, X., & Ding, Y. (2011). Effect of household washing on pesticide residues in apples. Food Control, 22(8), 1311–1316. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2011.02.011
Zhou, L., Zhao, Y., Wang, F., & Wang, H. (2019). Effectiveness of different household cleaning methods in removing pesticide residues on fruit and vegetable surfaces. Food Chemistry, 276, 416–425.
https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2018.10.042
He, Y., et al. (2020). Fate of pesticide residues during food processing and cooking: A review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 60(21), 3646–3665.
https://doi.org/10.1080/10408398.2019.1702502
Uluslararası Kurum Raporları
European Food Safety Authority (EFSA). (2021). The 2021 European Union report on pesticide residues in food. EFSA Journal, 21(4), e07939. https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/7939
European Food Safety Authority (EFSA). (2020). Pesticide residues in food – European Union Summary Report 2018. EFSA Journal, 18(4), 6047. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2020.6047
U.S. Food and Drug Administration (FDA). (2020). Pesticide Residue Monitoring Program Report 2020.
Center for Food Safety and Applied Nutrition, U.S. Department of Health and Human Services.
https://www.fda.gov/food/pesticides/pesticide-residue-monitoring-program-reports-and-data
U.S. Food and Drug Administration (FDA). (2022). Pesticide Residue Monitoring Program FY 2022 Report. https://www.fda.gov/food/hfp-constituent-updates/fda-releases-fy-2022-pesticide-residue-monitoringreport
FAO/WHO Codex Alimentarius Commission. (2019). Pesticide residues in food: Maximum residue limits (MRLs) and risk assessment. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations. http://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius
FAO/WHO Joint Meeting on Pesticide Residues (JMPR). (2023). Pesticide residues in food: 2023 evaluations. Geneva: World Health Organization.
https://www.who.int/publications/i/item/9789240113954
Ek Destekleyici Kaynaklar
Food and Agriculture Organization (FAO). (2020). FAO Statistical Yearbook – Pesticide Use and Crop Contamination Trends. Rome: FAO Publications.
European Commission. (2022). Monitoring of pesticide residues in products of plant and animal origin in the European Union. Brussels: European Commission, Directorate-General for Health and Food Safety.
